Image
Scam

Spot De Scam

Het internet stikt van de scammers die je in de val proberen te lokken. Niet cool. Met Spot De Scam leer jij scams van ver herkennen. Ga mee op avontuur en word een superspotter. Zo maken scammers geen schijn van kans meer tegen jou!

Ga nu de uitdaging aan

Samen scammers aanpakken

Scammers spotten gaat makkelijker met power-ups. Luister naar Aaron en Thomas om de Detect, Alert en Protect Skill te ontwikkelen en je nog beter te wapenen tegen scams.

Image
Protect

Protect

Tips voor de beginnende spotter: Geef je identiteit niet zomaar prijs!

  • Deel nooit zomaar persoonlijke gegevens (pincode, bankkaartnummer, wachtwoorden). Zelfs niet met je vrienden!
  • Gebruik voor elke account een ander wachtwoord.
  • Reageer niet op verdachte berichten.

Power-up naar superspotter: Bescherm je waardevolle wachtwoorden in een wachtwoordkluis!

  • Maak extra sterke wachtwoorden met hulp van de kluis.
  • Maak je nooit meer zorgen om een wachtwoord te vergeten, want ze zitten veilig opgeborgen.

 

Image
Detect

Detect

Tips voor de beginnende spotter: Bestudeer je tegenstrever aandachtig!

  • Staan er taalfouten in het bericht/op de website?
  • Komt het bericht van een raar of onbekend e-mailadres?
  • Staat er zeker https in de URL of is de URL van de website verdacht?
  • Klinkt het aanbod te mooi om waar te zijn?
  • Klinkt de boodschap heel dringend of is de persoon waarmee je praat opdringerig?  
  • Lees steeds de kleine lettertjes voordat je ergens mee akkoord gaat

Power-up naar superspotter: Onthul informatie die je niet met het blote oog kunt waarnemen!

  • Controleer of een website gevaarlijk is om te bezoeken

 

Image
Alert

Alert

Tips voor de beginnende spotter: Waarschuw je vrienden en ouders voor scammers!

  • Deel deze website en de tips met hen.
  • Lach niemand uit die het slachtoffer werd van een scam.

Power-up naar superspotter

Heb je een scam gespot? Top! Meld de scam via ons formulier, zodat we dit verder kunnen onderzoeken.

  • Bescherm minder oplettende surfers door oplichters onschadelijk te laten maken.
  • Stuur een bericht rechtstreeks door of gebruik een screenshot.
  • Klik zelf niet per ongeluk op links in de berichten die je doorstuurt.
  • Maak het internet veiliger voor iedereen.

 

Herken ook de sluwste scams

Soms zijn scams makkelijk te herkennen. Een shady sms of lotto-iphone? Da’s verdacht. Maar er zijn ook sluwere scams. Leer ze hieronder allemaal kennen.

1.

Bij online aankopen

Je koopt een product dat nooit aankomt, namaak blijkt of helemaal niet lijkt op wat je besteld had en je kan de verkoper moeilijk of niet contacteren.

Sarah (15) bestelt met haar zakgeld regelmatig make up op het internet. Onlangs kwam ze een advertentie tegen met een te gekke korting op haar lievelingsproducten. Toen de producten aankwamen, gebruikte ze die meteen. Ze kreeg er uitslag van. Heel raar, want ze gebruikt het product wel vaker. Wat bleek? Het waren namaakproducten.

 

2.

Dropshipping

Omdat de verkoper geen voorraad heeft, komt je product van veel verder. Je ontvangt het niet of veel later, het kost je veel meer, en het lijkt vaak niet op wat je bestelde. Je kan de verkoper niet of moeilijk contacteren en omdat die geen controle heeft over het product, kan die je niet helpen.

Arthur (16) wil een nieuwe baseballpet kopen, en het liefst zo snel mogelijk, zodat hij die kan dragen op de sportdag op school. Hij begint online te zoeken en komt al snel op een website met een gigantisch aanbod aan een scherpe prijs. Yes! Arthur krijgt meteen een bevestiging dat zijn bestelling is ontvangen. Maar na twee weken is er nog steeds geen spoor van zijn nieuwe pet. Wanneer hij teruggaat naar de website om de levertermijnen te bekijken, ziet hij dat die wel heel lang zijn en dat terugsturen van een aankoop alleen maar naar China kan en op eigen kosten gebeurt.

3.

Abonnementsvalkuilen

Je vraagt een gratis staal of proefpakket aan en opeens hang je vast aan een duur abonnement… dat in héél kleine lettertjes vermeld stond op de website. Of, je doet mee aan een winactie, maar moet daarvoor wel persoonlijke gegevens (bijvoorbeeld je bankrekeningnummer) delen … en opeens gaat er elke maand een bedrag van je rekening.

Ali (13) droomt al even van een iPhone. Maar omdat hij nog een werkende smartphone heeft, vinden zijn ouders dat hij maar zelf moet sparen voor een nieuwe. Op een dag krijgt hij een mailtje dat zegt dat hij voor maar één euro kan meedoen aan een wedstrijd om een gloednieuwe Iphone te winnen. Omdat hij zelf nog geen bankkaart heeft, gebruikt hij die van zijn vader om het geld over te maken. Die ontdekt een hele tijd later pas dat er een maandelijks bedrag van zijn rekening gaat. De wedstrijd was dus een abonnement valkuil!

 

4.

Piramideverkoop

Iemand contacteert je om snel geld te verdienen door producten te verkopen en anderen te overtuigen om ook mee te doen. Maar je moet eerst zelf geld investeren. En het is lang niet zeker of je dat geld ooit terugziet.

Malika (16) wil graag een centje bij verdienen. Via een vriend leert ze ‘Prettylyfe’ kennen, een bedrijf waarbij je snel geld kan verdienen van thuis uit. Het bedrijf verkoopt schoonheidsproducten en cosmetica. Om aan de slag te gaan koopt Malika een starterspakket ter waarde van €200. Nu is het de bedoeling dat ze de producten die ze heeft aangekocht zo snel mogelijk weer kan door verkopen. Dit blijkt al snel veel moeilijker dan verwacht. Maar niet getreurd, Malika’s vriend legt uit dat ze zich beter niet focust op het verkopen van de producten, maar dat ze op zoek moet gaan naar andere mensen die ook bij het bedrijf kunnen komen. Het blijkt om piramideverkoop te gaan.

 

5.

Games

Om toegang te krijgen tot een gratis game moet je je persoonlijke gegevens delen, die daarna misbruikt worden. Of wanneer je een gratis game, leuke bonussen voor het spel of software downloadt, krijg je een virus dat je gegevens steelt.

De favoriete game van Olivier (14) is Roblox. Elke moment dat hij kan speelt hij de game. Op een dag ontvangt hij een link waarmee hij gratis Robux kan verdienen. Wanneer hij op de link klikt, wordt Olivier gevraagd om een programma te installeren op zijn computer. Door het programma te downloaden kwam er een virus op Oliviers computer en kon men zijn gegevens stelen.

 

6.

Geldezels

In ruil voor een vergoeding vragen mensen om even je bankkaart, bankrekeningnummer en/of pincode te gebruiken. Deze gegevens worden nadien gebruikt om geld van criminele herkomst op je rekening te zetten of je rekening leeg te halen.

Maya (14) heeft sinds dit jaar een eigen bankkaart. Super tof! Nu, kreeg ze een berichtje op Instagram met de vraag of ze snel geld wil verdienen. Het enige wat ze moest doen was haar bankrekeningnummer en pincode delen. Makkelijk toch? Maya’s bankrekening werd gebruikt om crimineel geld mee door te sturen. Zelf ontving ze nooit geld. Dat is hoe geldezels werken.

 

7.

Bij tweedehandsverkoop

Een zogenaamde koper vraagt betalingsinformatie en misbruikt die.

Yara (15) verkoopt haar verzameling waardevolle Pokemonkaarten op eBay. Ze vraagt €90 voor de hele verzameling. Al snel ontvangt ze een berichtje van een geïnteresseerde koper. De koper biedt €100 voor de verzameling, op voorwaarde dat Yara de advertentie meteen offline haalt. Vervolgens vraagt de koper of Yara eerst even 1 cent wil storten op de rekening van de koper. Zo weet de koper of Yara’s rekeningnummer te vertrouwen is, zegt die. De koper stuurt een link voor de transactie. Yara opent de link en begint haar gegevens (haar naam, e-mailadres, bankrekeningnummer en pincode) in te vullen wanneer ze beseft dat er iets niet klopt. De link was een val om Yara’s gegevens te stelen.

 

8.

Phishing via e-mail, sms, telefoon of socialemediabericht

Met een vals bericht wordt je gelokt naar een website die gebruikt wordt om je persoonlijke gegevens te stelen. De oplichter doet zich voor als iets of iemand anders, zoals bijvoorbeeld een bank, een pakjesbedrijf of een bekend persoon.

Julie (13) krijgt een mailtje van de bank. In de mail wordt er gevraagd om haar gegevens te bevestigen. Ze klikt op de link en vult haar naam, telefoonnummer, bankrekeningnummer en pincode in. Later blijkt dat de e-mail niet van de bank kwam maar van een oplichter die nu haar bankgegevens heeft.

Welk soort spotter ben jij?

Kan jij op je spotting skills rekenen als je online bent? Herken jij scammers al van ver? Ben jij al een superspotter of eerder een newbie? Doe nu de test en ontdek wat voor spotter jij bent!

Doe de test
Image
person with finger on phone screen

Zit je nog met vragen?

Ik ontvang een verdachte e-mail, bericht of sms*. Wat moet ik doen?
  1. Klik niet op links in de e-mail of het bericht en beantwoord de e-mail, het bericht of de sms niet! Deel ook geen persoonlijke gegevens en ga niet in op de vraag of het aanbod.
  2. Verzamel bewijs. Neem een screenshot van de e-mail, website of de sms en stuur die door via ons formulier.
  3. Rapporteer de afzender/ het account via het kanaal waarop je het bericht kreeg (bijvoorbeeld op Instagram).
  4. Blokkeer de afzender/het account van de verdachte e-mail, sms of het bericht zodat die je niet meer kan lastigvallen.

*Weet je (nog) niet hoe je verdachte berichten herkent? Check dan zeker onze power-ups!

 

Ik word gebeld door een verdacht onbekend nummer. Wat kan ik doen?
  1. Neem niet op en beluister geen voice-mails die het nummer achterlaat.
  2. Google het nummer en kijk of je kan achterhalen van wie het nummer is. 
  3. Vind je geen of verdachte informatie over het nummer? Blokkeer de beller zodat die je niet meer kan lastigvallen.
Ik heb persoonlijke gegevens of bankkaartgegevens gedeeld of denk dat iemand mijn gegevens heeft gestolen. Wat moet ik doen?
  1. Zijn je bankkaartgegevens (rekeningnummer, pincode) gestolen? Blokkeer je kaart met Card Stop op 070 344 344. Verwittig je bank en je ouders.
  2. Is je wachtwoord gestolen? Stel dan een ander wachtwoord in.
  3. Zijn er persoonlijke gegevens (naam, geboortedatum, e-mailadres, telefoonnummer) gestolen? Doe een aangifte bij de politie, breng je contacten op de hoogte van de diefstal zodat ze extra waakzaam zijn.
Ik ben gehackt. Wat moet ik doen?
  1.  Kan je nog op je account? Verander het wachtwoord dan.
  2. Kan je niet meer op je account? Stel dan een nieuw wachtwoord in. Wist je dat je met onze power-ups ijzersterke wachtwoorden kunt verzinnen?
  3. Scan je computer op virussen.
Ik ben geld verloren of heb betaald voor iets wat ik niet wilde. Wat moet ik doen?
  1. Kreeg je een verkeerd of nepproduct aan? Lees dan aandachtig de retourvoorwaarden en beslis of je het terugstuurt.
  2. Heb je een abonnement dat je niet wilde? Lees de voorwaarden en zeg het abonnement zo snel mogelijk op.
  3. Blokkeer je bankkaart als je verdachte activiteit opmerkt en waarschuw je bank. Zij kunnen verdachte activiteit helpen stoppen.
  4. Doe een aangifte bij de politie.
Wanneer moet ik naar de politie?
  1. Zodra je geld kwijt bent of er identiteitsgegevens van je gestolen werden, kan je het beste aangifte doen.
  2. Verzamel hierbij bewijsmateriaal: bankafschriften, screenshots van de verdachte berichten, …
Hoe kan ik een vriend(in) helpen die het slachtoffer werd van scamming?
  1. Weet je niet goed hoe je erover moet praten? Stuur hen dan gerust een van de filmpjes.
  2. Kijk na of je op deze website een oplossing vindt voor je vriend(in).
  3. Ga samen op zoek naar hulp. Spreek bijvoorbeeld een ouder, familielid of leerkracht aan, zoek steun bij andere vrienden, …